Η πρακτική εφαρμογή του Εθνικοαναρχισμού

[...] Ο Εθνικοαναρχισμός αποτελεί μία από τις πιο πολυδιάστατες και ανεκτικές μορφές αναρχικής σκέψης και θεώρησης. Παρά το ότι ορισμένες κοινότητες μπορεί να επιλέγουν να μη συνδέονται με άλλες, η βασική αρχή παραμένει η ίδια: κάθε άνθρωπος και κάθε κοινότητα έχει δικαίωμα στην αυτονομία και την αυτοδιάθεση. Αυτή η αντίληψη δημιουργεί έναν αμοιβαίο σεβασμό που σπανίζει στις περισσότερες εσωτερικές διαμάχες του αναρχικού χώρου. Και όταν οι αναρχικοί σταματούν να αναλώνονται στο να ορίζουν τι είναι ο «αληθινός» αναρχισμός, μπορούν επιτέλους να αφιερώσουν περισσότερη ενέργεια στο να εφαρμόσουν τις ιδέες τους στην πράξη. 

Για τον Εθνικοαναρχισμό, η θεωρία αποκτά νόημα μόνο όταν παίρνει πρακτική μορφή. Αν κάθε κοινότητα έχει δικαίωμα στην ελευθερία και την αυτοδιάθεση, τότε αυτό πρέπει να εκφράζεται και στην καθημερινή ζωή. Αν το κράτος θεωρείται καταπιεστικό και εκμεταλλευτικό, τότε η αντίσταση απέναντί του δεν μπορεί να μένει απλώς σε επίπεδο συνθημάτων. Σε αντίθεση με τον Μαρξ, που πίστευε πως το κράτος θα «μαραζώσει» μόνο του μετά την επικράτηση του κομμουνισμού, οι εθνικοαναρχικοί θεωρούν ότι το κράτος και οι εταιρικοί μηχανισμοί που το στηρίζουν θα χάσουν τη δύναμή τους μόνο όταν οι άνθρωποι δημιουργήσουν βιώσιμες εναλλακτικές δομές έξω από αυτούς. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο εμφανίζεται η δημιουργία παράλληλων οικονομιών και ανεξάρτητων θεσμών που λειτουργούν έξω από τον κρατικό και εταιρικό έλεγχο. Η λογική αυτή δεν περιορίζεται σε μποϊκοτάζ απέναντι στις υπάρχουσες δομές εξουσίας, αλλά στοχεύει στη δημιουργία πραγματικών εναλλακτικών. Κοινότητες βασισμένες σε αυτές τις ιδέες θα μπορούσαν να οργανώσουν τοπικά νομίσματα, δίκτυα ανταλλαγών, λαϊκές τράπεζες χωρίς τοκογλυφία, συνεταιρισμούς, κοινωνικές δομές πρόνοιας και υγείας, ομάδες αυτοάμυνας και ανεξάρτητα εκπαιδευτικά εγχειρήματα. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, το κράτος δεν θα καταρρεύσει μέσα από μια επανάσταση που θα το αντικαταστήσει με ένα νέο συγκεντρωτικό σύστημα, αλλά θα καταστεί σταδιακά άχρηστο, επειδή οι άνθρωποι θα έχουν πάψει να εξαρτώνται από αυτό. 

Παρ' ότι κάθε κοινότητα μπορεί να αντιλαμβάνεται διαφορετικά την έννοια της κυριαρχίας και της ανεξαρτησίας, υπάρχουν ορισμένα κοινά στοιχεία που θεωρούνται απαραίτητα. Η πλήρης οικονομική αυτάρκεια ίσως να μην είναι εφικτή ή επιθυμητή για όλους, όμως η μέγιστη δυνατή αυτοδυναμία θεωρείται βασικό βήμα προς την αποκέντρωση. Γι’ αυτό δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην αυτάρκη εγκατάσταση γης και στην άμεση παραγωγή αγαθών. Άτομα, οικογένειες ή κοινότητες επιδιώκουν να παράγουν μόνα τους τροφή, υλικά και προϊόντα, να αξιοποιούν τη γη τους, να κατασκευάζουν χειροποίητα αντικείμενα, να εκτρέφουν ζώα και να περιορίζουν όσο γίνεται την εξάρτησή τους από τις μαζικές αγορές και τους κρατικούς μηχανισμούς. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, η ελευθερία παύει να είναι αφηρημένη ιδέα και μετατρέπεται σε τρόπο ζωής.

Αυτή η σύνδεση ανάμεσα στη θεωρία και την πράξη παραπέμπει στην αρχαιοελληνική έννοια της «πράξης», της πρακτικής εφαρμογής (praxis). Για τους αρχαίους Έλληνες, και ιδιαίτερα για τον Αριστοτέλη, ο ελεύθερος άνθρωπος δεν αρκεί να σκέφτεται ή να μιλά· πρέπει και να δρα. Η θεωρία, η δημιουργία και η δράση αποτελούν αλληλένδετες πλευρές της ανθρώπινης ύπαρξης. Με αυτή την έννοια, ένας αναρχισμός που περιορίζεται μόνο σε κείμενα, συζητήσεις και ιδεολογικές αναλύσεις δεν αποτελεί πραγματική απειλή για το υπάρχον σύστημα. Οι ιδέες αποκτούν ουσία μόνο όταν μεταφράζονται σε πράξεις και σε μορφές ζωής που αντανακλούν την ελευθερία και την προσωπική ευθύνη. Η έννοια της πράξης ταιριάζει με τον Εθνικoαναρχισμό ακριβώς επειδή δεν επιβάλλει έναν ενιαίο ηθικό κανόνα για όλους. Δεν υπαγορεύει τι πρέπει να κάνει κάθε άτομο ή κοινότητα, αλλά λειτουργεί ως τρόπος αυτοαξιολόγησης με βάση τις αξίες που το ίδιο το άτομο ή η ίδια η κοινότητα έχει επιλέξει. Η πράξη είναι η υλοποίηση της θεωρίας, οποιασδήποτε θεωρίας. Στην εκπαίδευση, αυτό μεταφράζεται σε βιωματική μάθηση και άμεση εμπειρία· στη ζωή γενικότερα, σημαίνει ότι η ελευθερία σκέψης και η ελευθερία δράσης δεν μπορούν να υπάρξουν χωριστά. Το ένα συμπληρώνει το άλλο. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί δυσκολεύονται να κατανοήσουν αυτή τη σχέση. 

Η σύγχρονη κουλτούρα της άμεσης ικανοποίησης έχει επηρεάσει ακόμη και τους αναρχικούς, οδηγώντας αρκετούς στην αναζήτηση γρήγορων και ακραίων μορφών σύγκρουσης με το σύστημα. Όμως η δημιουργία πραγματικών, βιώσιμων κοινοτήτων που μπορούν να επιβιώσουν για γενιές δεν είναι κάτι που χτίζεται από τη μια μέρα στην άλλη. Είναι μια αργή και σταδιακή διαδικασία. Γι’ αυτό και το σύνθημα των Ζαπατίστας «lento pero avanzo», «αργά αλλά προχωρώ», εκφράζει ίσως καλύτερα αυτή τη λογική. Η οικοδόμηση ανεξάρτητων δομών αυτάρκειας και παράλληλων κοινωνιών απαιτεί χρόνο, υπομονή και συνεχή προσπάθεια, όπως και η μακροπρόθεσμη επίδρασή τους απέναντι στη σύγχρονη παγκόσμια τάξη.

Craig Fitzgerald/Troy Southgate: National-Anarchism, Ideas and Concepts