Μπέλφαστ και η επιστροφή της ταυτότητας

Οι πρόσφατες ταραχές στο Μπέλφαστ ερμηνεύτηκαν αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα της μετανάστευσης, της ξενοφοβίας ή της επιρροής της ακροδεξιάς. Αναμφίβολα, τα στοιχεία αυτά υπάρχουν και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Ωστόσο, αν περιοριστούμε σε αυτή την ανάγνωση, κινδυνεύουμε να παραβλέψουμε κάτι άλλο, κάτι βαθύτερο: το γεγονός ότι η Βόρεια Ιρλανδία εξακολουθεί να παράγει μορφές συλλογικής εξέγερσης σε μια εποχή όπου αρκετές δυτικές κοινωνίες μοιάζουν πολιτικά αδρανείς.

Το ερώτημα δεν είναι απλώς γιατί ξέσπασαν ταραχές αλλά γιατί το Μπέλφαστ εξακολουθεί να διαθέτει τη σπίθα, τη δυνατότητα της εξέγερσης. Η απάντηση βρίσκεται ίσως σε μια ιστορική ιδιαιτερότητα της Βόρειας Ιρλανδίας. Εδώ, η πολιτική δεν οργανώθηκε ποτέ αποκλειστικά γύρω από θεσμούς, κόμματα ή αφηρημένα προγράμματα. Η πολιτική υπήρξε πάντοτε υπόθεση κοινοτήτων, γειτονιών, οικογενειακών παραδόσεων και ιστορικής μνήμης. Το άτομο δεν νοούνταν ως απομονωμένος πολίτης αλλά ως μέλος μιας κοινότητας με παρελθόν, σύμβολα και συλλογικές αφηγήσεις. Αυτό ακριβώς είναι που συχνά αποκαλείται "ταυτότητα". Όμως, ο όρος είναι παραπλανητικός. Διότι υποδηλώνει κάτι στατικό, σχεδόν ψυχολογικό. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια μορφή ιστορικής συνείδησης. Για έναν τρόπο να βιώνει κανείς τον εαυτό του ως κρίκο μιας αλυσίδας δυναμικής, με έκταση σε παρελθόν, παρόν και μέλλον.

Ανέκαθεν η πολιτική δύναμη των κοινοτήτων της Βόρειας Ιρλανδίας αντλούνταν από αυτή την αίσθηση ιστορικής συνέχειας. Οι άνθρωποι δεν κινητοποιούνται μόνο από υλικά συμφέροντα ή θεσμικές διεκδικήσεις. Κινητοποιούνται όταν αισθάνονται ότι αποτελούν μέρος μιας ιστορίας μεγαλύτερης από τους ίδιους. Η "αίσθηση του ανήκειν" σε μια αλυσίδα γενεών προσδίδει στην πολιτική ένα υπαρξιακό βάθος που κανένα οικονομικό αίτημα δεν μπορεί από μόνο του να δημιουργήσει. Η μεγάλη μεταβολή των τελευταίων δεκαετιών δεν είναι ότι οι άνθρωποι έπαψαν να αναζητούν κοινότητες. Είναι ότι οι κοινότητες έχασαν τον ιδεολογικό τους ορίζοντα. Η Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής τερμάτισε σε μεγάλο βαθμό τον ένοπλο ανταγωνισμό μεταξύ των δύο παραδόσεων. Ταυτόχρονα όμως απορρόφησε και μεγάλο μέρος της πολιτικής ενέργειας που παρήγαγαν. Οι μεγάλες αφηγήσεις εξασθένησαν. Η ένωση με τη Βρετανία δεν εμπνέει πλέον το πάθος του παρελθόντος. Παράλληλα, η ενοποίηση της Ιρλανδίας παραμένει στόχος για πολλούς, αλλά δεν διαθέτει την υπαρξιακή ένταση που διέθετε τον 20ό αιώνα. Ωστόσο, η ανάγκη για συλλογική ταυτότητα δεν εξαφανίστηκε. Παρέμεινε. Και ακριβώς επειδή παρέμεινε, αναζητά νέα πεδία έκφρασης.

Σε αυτό το σημείο εμφανίζεται η μετανάστευση. Το λάθος πολλών αναλύσεων είναι ότι θεωρούν πως η μετανάστευση αποτελεί την μοναδική αιτία των ταραχών. Στην πραγματικότητα λειτουργεί περισσότερο ως καταλύτης. Ενεργοποιεί βαθύτερους φόβους που αφορούν τη συνέχεια μιας κοινότητας μέσα στον χρόνο. Πίσω από τις εκφράσεις αυτές κρύβεται συχνά ένα θεμελιώδες πολιτικό ερώτημα: "Ποιοι είμαστε;" Και ακόμη περισσότερο: "Θα συνεχίσουμε να υπάρχουμε ως αυτό που είμαστε;" Το ερώτημα αυτό δεν είναι κατ' ανάγκη αντιδραστικό. Είναι ένα από τα αρχαιότερα πολιτικά ερωτήματα της ανθρώπινης ιστορίας. Κάθε εθνικό κίνημα, κάθε επανάσταση, κάθε αγώνας ανεξαρτησίας θεμελιώθηκε πάνω σε αυτό. Η ειρωνεία είναι ότι η σύγχρονη Δύση δυσκολεύεται να κατανοήσει αυτή τη διάσταση. Ο φιλελεύθερος πολιτισμός αναγνωρίζει εύκολα τα ατομικά δικαιώματα, αλλά δυσκολεύεται να μιλήσει για τη συλλογική ανάγκη του ανήκειν. Αναγνωρίζει τον πολίτη. Δυσκολεύεται να αναγνωρίσει την κοινότητα. Έτσι, κάθε συλλογική αγωνία μεταφράζεται αμέσως ως παθολογία. Κάθε αναφορά στην ιστορική συνέχεια μιας ομάδας ερμηνεύεται ως φοβία. Αυτό όμως αφήνει αναπάντητο το βασικό ερώτημα της εποχής μας: πού θα βρουν οι άνθρωποι το αίσθημα της κοινής μοίρας;

Υπό αυτή την έννοια, οι ταραχές του Μπέλφαστ δεν αποτελούν απλώς ένα επεισόδιο κοινωνικής αναταραχής. Αποκαλύπτουν μια βαθύτερη ιστορική μετάβαση. Η επανάσταση ως πολιτικό σχέδιο έχει αποδυναμωθεί. Η ταυτότητα όμως παραμένει. Και μάλιστα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία ακριβώς επειδή οι υπόλοιπες μορφές συλλογικής πίστης έχουν εξασθενήσει. Στο Μπέλφαστ βλέπουμε ίσως μια από τις πρώτες ευρωπαϊκές κοινωνίες που βιώνουν αυτή τη μετάβαση με τόσο έντονο τρόπο: τη μετάβαση από την εποχή των μεγάλων ιδεολογιών στην εποχή των μεγάλων ταυτοτήτων. Η εξέγερση δεν εξαφανίζεται, αλλά εξελίσσεται, αλλάζει αντικείμενο. Δεν στρέφεται πλέον προς την κατάκτηση ενός νέου κόσμου. Στρέφεται προς την υπεράσπιση ενός κόσμου που πολλοί αισθάνονται ότι χάνεται. Και γι' αυτό οι φωτιές στους δρόμους του Μπέλφαστ, όσο διαφορετικές κι αν είναι από εκείνες των προηγούμενων γενεών, εξακολουθούν να μεταφέρουν κάτι από την παλιά επαναστατική ενέργεια της Ιρλανδίας: όχι την πίστη σε μια ουτοπία, αλλά την πεποίθηση ότι οι κοινότητες έχουν δικαίωμα να υπερασπίζονται τη δική τους ιστορική ύπαρξη.

Κώστας Κ.

Read more »

Οικοδομώντας το μέλλον του Εθνικοαναρχισμού

Κανένας από εμάς δεν μπορεί να προβλέψει το μέλλον, αλλά ένα πράγμα που φαίνεται αρκετά βέβαιο είναι η τελική κατάρρευση του καπιταλισμού και, όταν αυτό συμβεί, η μαζική παραγωγή θα εξαλειφθεί και τα εργοστάσια θα μείνουν ανενεργά. Ταυτόχρονα, θα υπάρξει μια ασταμάτητη τεχνολογική οπισθοδρόμηση. Η αποτυχία της διεθνιστικής οικονομίας θα οδηγήσει στην εξάλειψη του συστήματος μεταφορών και στον θάνατο της υπάρχουσας οδικής και σιδηροδρομικής υποδομής, έτσι ώστε τα αντικείμενα που σήμερα θεωρούμε δεδομένα να μην παράγονται ή να μην εξάγονται πλέον, και τα πλοκάμια του ιμπεριαλιστικού χταποδιού θα αρχίσουν να αποσύρονται. Θα χάσουμε επίσης το διαδίκτυο, οπότε πολλές από τις συσκευές που χρησιμοποιούμε καθημερινά θα γίνουν εντελώς περιττές και ο κόσμος θα μοιάζει πολύ μεγαλύτερος.

Στις τελευταίες δύο δεκαετίες του εικοστού αιώνα συνέβη κάτι εντελώς απρόβλεπτο στα Βρετανικά Νησιά, όταν τόσο η βιομηχανία άνθρακα όσο και τα ναυπηγεία σταμάτησαν απότομα. Από τότε, οι «χοντρές γάτες» έχουν μεταφέρει όλο και περισσότερο τις δραστηριότητές τους στο εξωτερικό, επειδή με χαμηλούς μισθούς και κακές συνθήκες τα πράγματα παράγονται φθηνότερα στον λεγόμενο «Τρίτο Κόσμο». Γι’ αυτό η Δύση, όπως και εκείνα τα μέρη της Αφρικής και της Ασίας που ήδη βιώνουν μια μετα-πολιτισμική διολίσθηση προς τον ημι-πρωτογονισμό, θα μοιάζει τελικά σαν να την έχει σαρώσει ο καπιταλισμός σαν ανεμοστρόβιλος, έχοντας αποσπάσει όλους τους πόρους που επιθυμούσε και αφήνοντας πίσω του απόλυτο χάος. Ένα χάος που μπορούμε να μετατρέψουμε σε πολιτική, κοινωνική και οικονομική τάξη.

Οι Εθνικοαναρχικοί απορρίπτουν το πολιτικό κατεστημένο και τα διεφθαρμένα κόμματα που μας διχάζουν και επιθυμούν να ξαναχτίσουν τη ζωή στην περιφέρεια μέσα από την αγγειοπλαστική, τη σιδηρουργία, την καλαθοπλεκτική, τη σκεποποιία με άχυρο, την ξυλουργική, τη λιθοδομή, τη ραπτική, το σπιτικό ψήσιμο, τη βοτανοθεραπεία, την περμακουλτούρα και άλλα πρακτικά γνωρίσματα μιας αναβιωμένης βιοτεχνικής βιομηχανίας. Οι άνθρωποι θα επιστρέψουν στο να παράγουν οι ίδιοι πράγματα, συμπεριλαμβανομένων των τροφίμων και εναλλακτικών μορφών ενέργειας, και θα πάψουν να εξαρτώνται από άλλους. Επιπλέον, δεν υπάρχει κανένας λόγος οι άνθρωποι να μην μπορούν να δημιουργήσουν εναλλακτικά νομίσματα ή να χρησιμοποιήσουν τον αντιπραγματισμό ως τρόπο ενίσχυσης της περιφέρειας εις βάρος του χρηματοπιστωτικού πυρήνα. Καμία από αυτές τις μεθόδους δεν χρειάζεται να περιμένει μέχρι ο καπιταλισμός να φτάσει στο τέλος της αργής και ταπεινωτικής του παρακμής· μπορούν να εφαρμοστούν αμέσως. Η σωτηρία μας βρίσκεται στην αντιοικονομία που θα αντικαταστήσει την παλιά τάξη και θα οδηγήσει στην εθνική ελευθερία και την κοινωνική δικαιοσύνη. Σταματήστε να ψηφίζετε εκείνους που θέλουν να μεταρρυθμίσουν το διεφθαρμένο σύστημα και αρχίστε να οικοδομείτε τις επαναστατικές δομές του αύριο.

Troy Southgate

πηγή: Attack The System

Read more »

Hemlokk - Letter to the Buried

Κάπου - κάπου στο Exit Area κάνουμε μια μικρή εκτροπή από τα υπόλοιπα και στρέφουμε την προσοχή μας στη μουσική. Και μέσα σε αυτό το πνεύμα, ερχόμαστε να παρουσιάσουμε μια δουλειά που μοιάζει να αναδύεται από χώμα παλιό, σχεδόν λησμονημένο. Mε ιδιαίτερη χαρά λοιπόν στεκόμαστε στο πιο πρόσφατο έργο της Æthelheid και των Hemlokk, "Letter to the Buried" ("Γράμμα προς τους θαμμένους"). 

Η διαδρομή της καλλιτέχνιδας μοιάζει με μια αργή, υπόγεια μεταμόρφωση: από πρωτόγονους, σχεδόν τελετουργικούς ήχους και ομιχλώδες, υπναγωγικό dungeon synth, μέσα από κοσμικές εξάρσεις και μια σκιά μεσαιωνικού σκοταδιού, όπως μας συστήθηκε στο ντεμπούτο "In the Shade of Irminsul", φτάνει τώρα σε έναν ήχο πιο γυμνό, πιο γήινο. Σε αυτή τη νέα ενσάρκωση των Hemlokk, η μουσική γίνεται ένα μοιρολόι για "τις γενιές που χάθηκαν και τα φαντάσματα" της ζωής στα χωριά της ιδιαίτερης πατρίδας της. Οι ηχογραφήσεις πεδίου από τα δάση της περιοχής δεν λειτουργούν απλώς ως φόντο, αλλά σαν ζωντανός ιστός που ποτίζει τον ήχο: το κρώξιμο των κορακιών, το τρίξιμο των παλιών βελανιδιών, διαπερνούν την εύθραυστη, συναισθηματική λιτότητα της ακουστικής κιθάρας, του πιάνου και της φωνής. Το αποτέλεσμα είναι ένα έργο βαθιά ριζωμένο στις παλιές, σχεδόν αρχέγονες μνήμες της αγγλικής υπαίθρου, μια ηχητική αφήγηση που συνεχίζει την εξερεύνηση της τοπικής ιστορίας του Σάσεξ, αλλά στρέφεται πλέον και προς πιο προσωπικούς μύθους, σαν οικογενειακές ιστορίες που ψιθυρίζονται δίπλα στη φωτιά.

Η κυκλοφορία έρχεται από τη γερμανική House of Inkantation και είναι διαθέσιμη σε κασέτα, CD (με πέντε επιπλέον κομμάτια και ένθετο με τους στίχους), καθώς και σε ψηφιακή μορφή, σε περιορισμένα αντίτυπα μέσα από τη δισκογραφική και το Bandcamp των Hemlokk. Ένα υπέροχο neofolk άλμπουμ, κυκλοφορία του 2026, που αξίζει της προσοχής σας.

Ακούστε όλο το άλμπουμ από τον σύνδεσμο: Hemlokk - Letter to the Buried

Read more »

Η πρακτική εφαρμογή του Εθνικοαναρχισμού

[...] Ο Εθνικοαναρχισμός αποτελεί μία από τις πιο πολυδιάστατες και ανεκτικές μορφές αναρχικής σκέψης και θεώρησης. Παρά το ότι ορισμένες κοινότητες μπορεί να επιλέγουν να μη συνδέονται με άλλες, η βασική αρχή παραμένει η ίδια: κάθε άνθρωπος και κάθε κοινότητα έχει δικαίωμα στην αυτονομία και την αυτοδιάθεση. Αυτή η αντίληψη δημιουργεί έναν αμοιβαίο σεβασμό που σπανίζει στις περισσότερες εσωτερικές διαμάχες του αναρχικού χώρου. Και όταν οι αναρχικοί σταματούν να αναλώνονται στο να ορίζουν τι είναι ο «αληθινός» αναρχισμός, μπορούν επιτέλους να αφιερώσουν περισσότερη ενέργεια στο να εφαρμόσουν τις ιδέες τους στην πράξη. 

Για τον Εθνικοαναρχισμό, η θεωρία αποκτά νόημα μόνο όταν παίρνει πρακτική μορφή. Αν κάθε κοινότητα έχει δικαίωμα στην ελευθερία και την αυτοδιάθεση, τότε αυτό πρέπει να εκφράζεται και στην καθημερινή ζωή. Αν το κράτος θεωρείται καταπιεστικό και εκμεταλλευτικό, τότε η αντίσταση απέναντί του δεν μπορεί να μένει απλώς σε επίπεδο συνθημάτων. Σε αντίθεση με τον Μαρξ, που πίστευε πως το κράτος θα «μαραζώσει» μόνο του μετά την επικράτηση του κομμουνισμού, οι εθνικοαναρχικοί θεωρούν ότι το κράτος και οι εταιρικοί μηχανισμοί που το στηρίζουν θα χάσουν τη δύναμή τους μόνο όταν οι άνθρωποι δημιουργήσουν βιώσιμες εναλλακτικές δομές έξω από αυτούς. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο εμφανίζεται η δημιουργία παράλληλων οικονομιών και ανεξάρτητων θεσμών που λειτουργούν έξω από τον κρατικό και εταιρικό έλεγχο. Η λογική αυτή δεν περιορίζεται σε μποϊκοτάζ απέναντι στις υπάρχουσες δομές εξουσίας, αλλά στοχεύει στη δημιουργία πραγματικών εναλλακτικών. Κοινότητες βασισμένες σε αυτές τις ιδέες θα μπορούσαν να οργανώσουν τοπικά νομίσματα, δίκτυα ανταλλαγών, λαϊκές τράπεζες χωρίς τοκογλυφία, συνεταιρισμούς, κοινωνικές δομές πρόνοιας και υγείας, ομάδες αυτοάμυνας και ανεξάρτητα εκπαιδευτικά εγχειρήματα. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, το κράτος δεν θα καταρρεύσει μέσα από μια επανάσταση που θα το αντικαταστήσει με ένα νέο συγκεντρωτικό σύστημα, αλλά θα καταστεί σταδιακά άχρηστο, επειδή οι άνθρωποι θα έχουν πάψει να εξαρτώνται από αυτό. 

Παρ' ότι κάθε κοινότητα μπορεί να αντιλαμβάνεται διαφορετικά την έννοια της κυριαρχίας και της ανεξαρτησίας, υπάρχουν ορισμένα κοινά στοιχεία που θεωρούνται απαραίτητα. Η πλήρης οικονομική αυτάρκεια ίσως να μην είναι εφικτή ή επιθυμητή για όλους, όμως η μέγιστη δυνατή αυτοδυναμία θεωρείται βασικό βήμα προς την αποκέντρωση. Γι’ αυτό δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην αυτάρκη εγκατάσταση γης και στην άμεση παραγωγή αγαθών. Άτομα, οικογένειες ή κοινότητες επιδιώκουν να παράγουν μόνα τους τροφή, υλικά και προϊόντα, να αξιοποιούν τη γη τους, να κατασκευάζουν χειροποίητα αντικείμενα, να εκτρέφουν ζώα και να περιορίζουν όσο γίνεται την εξάρτησή τους από τις μαζικές αγορές και τους κρατικούς μηχανισμούς. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, η ελευθερία παύει να είναι αφηρημένη ιδέα και μετατρέπεται σε τρόπο ζωής.

Αυτή η σύνδεση ανάμεσα στη θεωρία και την πράξη παραπέμπει στην αρχαιοελληνική έννοια της «πράξης», της πρακτικής εφαρμογής (praxis). Για τους αρχαίους Έλληνες, και ιδιαίτερα για τον Αριστοτέλη, ο ελεύθερος άνθρωπος δεν αρκεί να σκέφτεται ή να μιλά· πρέπει και να δρα. Η θεωρία, η δημιουργία και η δράση αποτελούν αλληλένδετες πλευρές της ανθρώπινης ύπαρξης. Με αυτή την έννοια, ένας αναρχισμός που περιορίζεται μόνο σε κείμενα, συζητήσεις και ιδεολογικές αναλύσεις δεν αποτελεί πραγματική απειλή για το υπάρχον σύστημα. Οι ιδέες αποκτούν ουσία μόνο όταν μεταφράζονται σε πράξεις και σε μορφές ζωής που αντανακλούν την ελευθερία και την προσωπική ευθύνη. Η έννοια της πράξης ταιριάζει με τον Εθνικoαναρχισμό ακριβώς επειδή δεν επιβάλλει έναν ενιαίο ηθικό κανόνα για όλους. Δεν υπαγορεύει τι πρέπει να κάνει κάθε άτομο ή κοινότητα, αλλά λειτουργεί ως τρόπος αυτοαξιολόγησης με βάση τις αξίες που το ίδιο το άτομο ή η ίδια η κοινότητα έχει επιλέξει. Η πράξη είναι η υλοποίηση της θεωρίας, οποιασδήποτε θεωρίας. Στην εκπαίδευση, αυτό μεταφράζεται σε βιωματική μάθηση και άμεση εμπειρία· στη ζωή γενικότερα, σημαίνει ότι η ελευθερία σκέψης και η ελευθερία δράσης δεν μπορούν να υπάρξουν χωριστά. Το ένα συμπληρώνει το άλλο. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί δυσκολεύονται να κατανοήσουν αυτή τη σχέση. 

Η σύγχρονη κουλτούρα της άμεσης ικανοποίησης έχει επηρεάσει ακόμη και τους αναρχικούς, οδηγώντας αρκετούς στην αναζήτηση γρήγορων και ακραίων μορφών σύγκρουσης με το σύστημα. Όμως η δημιουργία πραγματικών, βιώσιμων κοινοτήτων που μπορούν να επιβιώσουν για γενιές δεν είναι κάτι που χτίζεται από τη μια μέρα στην άλλη. Είναι μια αργή και σταδιακή διαδικασία. Γι’ αυτό και το σύνθημα των Ζαπατίστας «lento pero avanzo», «αργά αλλά προχωρώ», εκφράζει ίσως καλύτερα αυτή τη λογική. Η οικοδόμηση ανεξάρτητων δομών αυτάρκειας και παράλληλων κοινωνιών απαιτεί χρόνο, υπομονή και συνεχή προσπάθεια, όπως και η μακροπρόθεσμη επίδρασή τους απέναντι στη σύγχρονη παγκόσμια τάξη.

Craig Fitzgerald/Troy Southgate: National-Anarchism, Ideas and Concepts

Read more »

Rome - The Hierophant & The Tower

Το 2025 σηματοδότησε μια σημαντική επέτειο για τους αγαπημένους ROME, καθώς συμπλήρωσαν δύο δεκαετίες πορείας. Για να το γιορτάσουν, κυκλοφόρησαν στα τέλη του έτους δύο έργα που λειτουργούν σαν «δίδυμα», αλλά με κάποιες μικρές ουσιώδεις διαφορές στην κατεύθυνσή τους. Αν και τα δύο χαρακτηρίζονται από έντονη εσωστρέφεια, το «The Tower» στρέφεται προς τα μέσα, ενώ το «The Hierophant» κοιτάζει προς τα έξω, αναζητώντας κάτι πιο υπερβατικό.

Δεν ξέρω αν είναι απλώς η επέτειος των 20 χρόνων ή κάτι βαθύτερο, αλλά το «The Hierophant» μου δίνει την αίσθηση ότι οι ROME βρίσκονται σε μια φάση αναζήτησης, και ταυτόχρονα συμφιλίωσης. Ακούγοντάς το, αισθάνθηκα ότι μοιάζει να σε τραβάει σιγά-σιγά μέσα του, χωρίς διάθεση για εντυπωσιασμούς, μα για ουσία. Ξεκινά ήρεμα, σχεδόν διστακτικά, με εκείνη τη γνώριμη ακουστική λιτότητα του κορυφαίου «The Secret Harbour», και σε βάζει σε μια διάθεση εσωτερικής περισυλλογής. Είναι από αυτά τα άλμπουμ που δεν τα «πιάνεις» αμέσως, μα χρειάζονται χρόνο. Κάπου στη μέση, άρχισα να νιώθω ότι κάτι αλλάζει. Όχι απότομα, αλλά υπόγεια. Σαν να αποκτά κατεύθυνση, σαν να φωτίζει λίγο περισσότερο. Δεν χάνει τη μελαγχολία του, αλλά δεν βυθίζεται κιόλας σε αυτήν. Υπάρχει μια περίεργη ισορροπία, σχεδόν σαν συγκρατημένη αισιοδοξία. Το άλμπουμ δεν βασίζεται σε ένταση ή θεαματικές κορυφώσεις. Αντίθετα, κινείται σε πιο στοχαστικά μονοπάτια, σαν μια πνευματική διαδρομή που ξεφεύγει από το υλικό, μα απλώνει καρδιά και νου και αγγίζει το συμβολικό. Η έννοια του «Ιεροφάντη» λειτουργεί εδώ περισσότερο ως ιδέα παρά ως εικόνα, ένας χώρος περισυλλογής και αναζήτησης νοήματος.

Το «The Tower» σηματοδοτείται από την έννοια του «πύργου», του οχυρού. Ενός συμβόλου απομόνωσης, μα όχι απαραίτητα αρνητικής. Περισσότερο σαν μια συνειδητή απόσταση από τον θόρυβο της εποχής, έναν χώρο όπου μπορείς να σκεφτείς καθαρά, ίσως και να προστατευτείς. Κάτι σαν άμυνα απέναντι σε όλα όσα συμβαίνουν γύρω μας. Μοιραία μου ήρθε στο νου η ρήση του Ιούλιου Έβολα: «Δεν βλέπω τίποτα παρά έναν κόσμο ερειπίων, όπου ένα είδος πρώτης γραμμής είναι δυνατό μόνο στις κατακόμβες». Οι στίχοι είναι απαιτητικοί και συχνά σκοτεινοί, αντικατοπτρίζοντας το εσωτερικό δράμα του σύγχρονου κόσμου. Ο Reuter γράφει με έναν τρόπο που δεν χαρίζεται στον ακροατή, χρειάζεται να μπεις ενεργά στη διαδικασία κατανόησης, να ακολουθήσεις τις σκιές και να αποκωδικοποιήσεις το νόημα. Μουσικά, είναι κι αυτό ακουστικό, χαμηλότονο, σχεδόν λιτό σε σημεία, αλλά έχει μια εσωτερική ένταση που δουλεύει υπόγεια. «The Lighthouse and the Catacombs», «The Slaughter Behold», «Remember to Dare», «The Baron», πολύ όμορφες ακουστικές στιγμές που κοιτούν προς τα πίσω, σα να κουβαλούν μαζί τους το παρελθόν, χωρίς όμως να εγκλωβίζονται σε αυτό. 

Στο τέλος, με την back-to-back ακρόαση και των δύο άλμπουμ, μου έμεινε μια αίσθηση βαρύτητας. Όχι απαραίτητα σκοτεινή, μα σίγουρα αξιοσημείωτη και σοβαρή. Σαν να έχεις περάσει χρόνο με τον εαυτό σου, και να βγαίνεις διαφορετικός. Σε μια εποχή που κυριαρχεί η ευκολία, η επιφάνεια και ο θόρυβος, τα «The Hierophant» και «The Tower» λειτουργούν σχεδόν ως αντίδοτο. Δίσκοι που επιλέγουν τη δυσκολία, τη σιωπή και την εσωτερικότητα. Απέναντι στο Εφήμερο, τα δύο αυτά άλμπουμ προτάσσουν με ειλικρινή και αποφασιστικό τρόπο τη Διαχρονία.

Η επίσημη ιστοσελίδα των ROME: Home | Romepage

Δείγμα από το «The Hierophant»: Secret Harbour

Δείγμα από το «The Tower»: The Lighthouse and the Catacombs

Read more »

Οι αχαρτογράφητες χώρες της ψυχής

Στους αρρώστους οι γιατροί σοφά συνιστούν αλλαγή αέρα και τοπίου. Δόξα τω Θεώ, δεν είναι όλος ο κόσμος εδώ. Το μπάκαϊ δεν φυτρώνει στη Νέα Αγγλία, και η τσίχλα σπάνια ακούγεται εδώ. Η άγρια χήνα είναι πιο κοσμοπολίτισσα από εμάς: παίρνει το πρωινό της στον Καναδά, γευματίζει στον Οχάιο, και στολίζεται για τη νύχτα σε έναν νότιο βάλτο. Ακόμη και ο βίσονας, ως έναν βαθμό, ακολουθεί τις εποχές, βόσκοντας στα λιβάδια του Κολοράντο μέχρι να τον περιμένει πιο πράσινο και γλυκό χορτάρι στο Γέλοουστοουν. Κι όμως εμείς νομίζουμε ότι αν γκρεμιστούν οι ξύλινοι φράχτες και υψωθούν πέτρινοι τοίχοι στα χωράφια μας, τίθενται από δω και πέρα όρια στη ζωή μας και καθορίζεται η μοίρα μας. Αν σε εκλέξουν γραμματέα της κοινότητας, τάχα δεν μπορείς να πας στη Γη του Πυρός αυτό το καλοκαίρι. Aλλά μπορείς να πας, παρ’ όλα αυτά, στη χώρα της κολάσεως. Το σύμπαν είναι ευρύτερο από τις αντιλήψεις μας γι’ αυτό. 

Κι όμως θα έπρεπε συχνότερα να κοιτάμε πέρα από την πρύμνη του σκάφους μας, σαν περίεργοι επιβάτες, και όχι να κάνουμε το ταξίδι σαν ανόητοι ναύτες που ξηλώνουν παλιά σκοινιά. Η άλλη πλευρά της γης δεν είναι παρά το σπίτι του ανταποκριτή μας. Το ταξίδι μας είναι απλώς πλεύση σε μέγιστο κύκλο, και οι γιατροί θεραπεύουν μόνο ασθένειες του δέρματος. Κάποιος σπεύδει στη Νότια Αφρική για να κυνηγήσει καμηλοπαρδάλεις· αλλά σίγουρα αυτό δεν είναι το θήραμα που πραγματικά επιδιώκει. Πόσο καιρό, άραγε, θα κυνηγούσε κανείς καμηλοπαρδάλεις αν μπορούσε; Και οι μπεκάτσες και οι τσίχλες μπορεί να προσφέρουν σπάνια διασκέδαση· αλλά πιστεύω πως πιο ευγενές θήραμα θα ήταν να πυροβολήσει κανείς τον ίδιο του τον εαυτό.

"Στρέψε το βλέμμα σου προς τα μέσα, και θα βρεις

χίλιες περιοχές στο νου σου ακόμη ανεξερεύνητες.

Ταξίδεψέ τες, και γίνε έμπειρος,

στη χαρτογραφία του ίδιου σου του κόσμου."

Τι σημαίνει η Αφρική, τι σημαίνει η Δύση; Δεν είναι άραγε το ίδιο μας το εσωτερικό λευκό στον χάρτη; Μαύρο ίσως αποδειχθεί, όπως η ακτή, όταν ανακαλυφθεί. Είναι οι πηγές του Νείλου ή του Νίγηρα ή του Μισισιπή, ή ένα Βορειοδυτικό Πέρασμα γύρω από αυτή την ήπειρο, που θέλουμε να βρούμε; Είναι αυτά τα προβλήματα που αφορούν περισσότερο την ανθρωπότητα; Είναι ο Φράνκλιν ο μόνος χαμένος άνθρωπος, ώστε η γυναίκα του να αγωνιά τόσο να τον βρει; Ξέρει ο ίδιος ο κύριος Γκρίνελ πού βρίσκεται; Γίνε μάλλον ο Μάνγκο Παρκ, ο Λιούις και Κλαρκ και ο Φρόμπισερ των δικών σου ποταμών και ωκεανών. Εξερεύνησε τα δικά σου υψηλότερα γεωγραφικά πλάτη, με φορτία κονσερβών αν χρειάζεται, και στοίβαξε τα άδεια κουτιά ως σημάδι. Εφευρέθηκαν άραγε οι κονσέρβες μόνο για να διατηρούν το κρέας; Όχι, γίνε ένας Κολόμβος για νέες ηπείρους και κόσμους μέσα σου, ανοίγοντας νέους δρόμους όχι εμπορίου αλλά σκέψης. Κάθε άνθρωπος είναι άρχοντας ενός βασιλείου, δίπλα στο οποίο η αυτοκρατορία του Τσάρου δεν είναι παρά ένα μικρό κράτος, ένας λοφίσκος που άφησε ο πάγος.

Κι όμως μερικοί μπορούν να είναι πατριώτες χωρίς να έχουν αυτοσεβασμό, και θυσιάζουν το μεγαλύτερο για το μικρότερο. Αγαπούν το χώμα που θα γίνει ο τάφος τους, αλλά δεν έχουν καμία συμπάθεια για το πνεύμα που μπορεί ακόμη να ζωντανεύει τον πηλό τους. Ο πατριωτισμός είναι ένα σκουλήκι στο κεφάλι τους. Τι άλλο ήταν εκείνη η αποστολή εξερεύνησης των Νότιων Θαλασσών, με όλη της τη φανφάρα και τη δαπάνη, παρά μια έμμεση αναγνώριση ότι υπάρχουν ήπειροι και θάλασσες στον ηθικό κόσμο, για τις οποίες κάθε άνθρωπος είναι ένας ισθμός ή ένας κόλπος, αλλά που παραμένουν ανεξερεύνητες από τον ίδιο· και όμως είναι ευκολότερο να ταξιδέψει κανείς χιλιάδες μίλια μέσα από κρύο και καταιγίδες και κανίβαλους, με κυβερνητικό πλοίο και πεντακόσιους βοηθούς, παρά να εξερευνήσει τη δική του ιδιωτική θάλασσα - τον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό της ίδιας του της ύπαρξης.

"Ας περιπλανιέται άλλος και ας εξετάζει τους μακρινούς Ίβηρες.

Αυτός έχει περισσότερη ζωή, εκείνος περισσότερη διαδρομή."

"Ας περιπλανώνται λοιπόν και ας εξετάζουν τους εξωτικούς Αυστραλούς.

Εγώ έχω περισσότερο Θεό, εκείνοι περισσότερο δρόμο."

Δεν αξίζει να γυρίσεις τον κόσμο για να μετρήσεις τις γάτες στη Ζανζιβάρη. Κι όμως κάν’ το ώσπου να μπορέσεις κάτι καλύτερο, και ίσως βρεις κάποια "τρύπα του Symmes" για να φτάσεις επιτέλους στο εσωτερικό. Η Αγγλία και η Γαλλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία, η Χρυσή Ακτή και η Ακτή των Δούλων, όλες βλέπουν προς αυτή την ιδιωτική θάλασσα· αλλά κανένα πλοίο δεν τόλμησε να χαθεί από τη στεριά, αν και χωρίς αμφιβολία είναι ο άμεσος δρόμος προς την Ινδία. Αν θέλεις να μάθεις όλες τις γλώσσες και να προσαρμοστείς στα έθιμα όλων των λαών, να ταξιδέψεις πιο μακριά από όλους τους ταξιδιώτες, να πολιτογραφηθείς σε όλα τα κλίματα και να κάνεις τη Σφίγγα να χτυπήσει το κεφάλι της σε μια πέτρα, υπάκουσε στην προτροπή του αρχαίου φιλοσόφου: Εξερεύνησε τον εαυτό σου. Εδώ χρειάζονται μάτι και θάρρος. Μόνο οι ηττημένοι και οι λιποτάκτες πηγαίνουν στους πολέμους, δειλοί που φεύγουν και κατατάσσονται.

Ξεκίνα τώρα προς εκείνον τον πιο δυτικό δρόμο, που δεν σταματά στον Μισισιπή ή στον Ειρηνικό, ούτε οδηγεί σε μια φθαρμένη Κίνα ή Ιαπωνία, αλλά προχωρά ευθεία, σαν εφαπτομένη σε αυτή τη σφαίρα - καλοκαίρι και χειμώνα, μέρα και νύχτα, με τον ήλιο να δύει, το φεγγάρι να δύει, και στο τέλος και η γη να δύει.

[…]

Όσο ταπεινή κι αν είναι η ζωή σου, αντιμετώπισέ την και ζήσε την· μην την αποφεύγεις και μην τη βρίζεις. Δεν είναι τόσο κακή όσο εσύ. Φαίνεται πιο φτωχή όταν εσύ είσαι πιο πλούσιος. Ο επικριτής βρίσκει ελαττώματα ακόμη και στον παράδεισο. Αγάπησε τη ζωή σου, όσο φτωχή κι αν είναι. Μπορεί να έχεις στιγμές ευχάριστες, συγκλονιστικές, ένδοξες, ακόμη και σε ένα φτωχοκομείο. Ο ήλιος που δύει αντανακλάται εξίσου λαμπρά στα παράθυρα του φτωχού όσο και στο σπίτι του πλούσιου· το χιόνι λιώνει μπροστά στην πόρτα του το ίδιο νωρίς την άνοιξη.

[…]

Καλύτερα από την αγάπη, από τα χρήματα, από τη φήμη - δώσε μου την αλήθεια.

[…]

Αν κάποιος δεν βαδίζει στον ίδιο ρυθμό με τους άλλους, ίσως είναι γιατί ακούει διαφορετικό τύμπανο.

Ας βαδίσει στον ρυθμό που ακούει, όσο μακρινός κι αν είναι.

[…]

Το φως που μας τυφλώνει είναι για εμάς σκοτάδι. Μόνο εκείνη η μέρα ξημερώνει για την οποία είμαστε ξύπνιοι. Υπάρχει περισσότερη μέρα να ξημερώσει. Ο ήλιος είναι απλώς ένα πρωινό αστέρι. 

Henry David Thoreau: Walden, η ζωή στο δάσος

Read more »

Τέμπη: από τις ράγες της αδιαφορίας στο χάος της δίκης

Σήμερα ξεκίνησε η δίκη για το έγκλημα των Τεμπών, ένα έγκλημα που αποτέλεσε την κορύφωση μιας μακράς αλυσίδας πολιτικών επιλογών, παραλείψεων και διαχρονικής αδιαφορίας. Δεν επρόκειτο για μια τραγική "στιγμή", αλλά για ένα προδιαγεγραμμένο αποτέλεσμα. Ένα έγκλημα με ευθύνες που δεν βαραίνουν μόνο πρόσωπα, αλλά ένα ολόκληρο πολιτικό σύστημα που έμαθε να λειτουργεί χωρίς λογοδοσία. Και σήμερα, τρία χρόνια μετά, η ίδια αυτή λογική επιστρέφει με τον πιο προκλητικό τρόπο μέσα από τη διεξαγωγή της δίκης. Όσα εκτυλίχθηκαν στην έναρξή της δεν συνιστούν απλώς οργανωτική ανεπάρκεια. Μια αίθουσα ακατάλληλη, συγγενείς θυμάτων να διαμαρτύρονται και μια διαδικασία που διακόπτεται μέσα σε ένταση και χάος. Αν αυτό είναι το "κράτος δικαίου" που υποσχέθηκαν, τότε πρόκειται για μια κυνική αυταπάτη. Εμείς θα γράψουμε ότι αυτό είναι το πραγματικό πρόσωπο του κράτους.

Η εικόνα αυτή δεν είναι τυχαία. Είναι η φυσική συνέχεια όσων προηγήθηκαν: ενός σιδηροδρομικού δικτύου χωρίς βασικά συστήματα ασφαλείας, χωρίς τηλεδιοίκηση, χωρίς στοιχειώδη συντονισμό, ερωτήματα που ακόμη και σήμερα παραμένουν αναπάντητα. Ενός κράτους που επί χρόνια γνώριζε, δεν έπραξε αλλά και συγκάλυψε. Που υπέγραφε συμβάσεις, εξήγγειλε έργα και άφηνε τις υποδομές να καταρρέουν. Και όταν ήρθε η στιγμή της αλήθειας, αντί για κάθαρση, είδαμε καθυστερήσεις, αναβολές, κλείσιμο της προανάκρισης κακήν κακώς, διαδικαστικά προσκόμματα. Δίκες που διακόπτονται επανειλημμένα, κρίσιμα στοιχεία που "εξαφανίζονται" ή εμφανίζονται με αντιφάσεις, ακόμη και φιάσκα στη διαχείριση αποδεικτικού υλικού. Ένα σκηνικό που γεννά εύλογα το ερώτημα: πρόκειται για ανικανότητα ή για συνειδητή υπονόμευση της αλήθειας; Την ίδια ώρα, στο εδώλιο κάθονται μόνο μη πολιτικά πρόσωπα, ενώ η τραγωδία των Τεμπών υπήρξε αποτέλεσμα πολιτικών αποφάσεων και προτεραιοτήτων.

Η κοινωνία ζητά δικαιοσύνη. Και η δικαιοσύνη δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς αλήθεια, χωρίς λογοδοσία και χωρίς πολιτική ευθύνη. Όσο αυτή αποσιωπάται, όσο μετατίθεται στους "τελευταίους της αλυσίδας", τόσο η πληγή θα παραμένει ανοιχτή. Τα Τέμπη δεν είναι παρελθόν. Είναι μια διαρκής υπενθύμιση ότι η αδιαφορία σκοτώνει και ότι η συγκάλυψη είναι η δεύτερη πράξη του ίδιου εγκλήματος. Αν κάτι αποκαλύπτει το σημερινό φιάσκο της δίκης, είναι ότι το πολιτικό σύστημα δεν έχει ακόμη διδαχθεί τίποτα. Και αυτό, ίσως, είναι το πιο επικίνδυνο απ’ όλα.

Αργύρης Στρατής

Read more »

Το Ιράν και η αποδόμηση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή

Για δεκαετίες, η κυρίαρχη δυτική αφήγηση παρουσίαζε το Ιράν ως έναν "αποσταθεροποιητικό παράγοντα". Ωστόσο, μια πιο προσεκτική ανάγνωση αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο: μια συνεκτική, μακροπρόθεσμη στρατηγική αντίστασης απέναντι σε μια επιβαλλόμενη τάξη πραγμάτων. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Τεχεράνη δεν ακολούθησε τον δρόμο της άμεσης στρατιωτικής αναμέτρησης, αλλά ανέπτυξε σταδιακά μια σύνθετη και πολυεπίπεδη στρατηγική αντίστασης, βασισμένη στην ιδέα ότι η ισχύς δεν μετριέται μόνο με τα όπλα, αλλά και με την ανθεκτικότητα, τη γεωπολιτική ευελιξία και τη μακροχρόνια φθορά του αντιπάλου. Κεντρικό στοιχείο αυτής της προσέγγισης είναι η αξιοποίηση περιφερειακών συμμαχιών και κινημάτων που εντάσσονται σε αυτό που πολλοί αποκαλούν "Άξονα της Αντίστασης". 

Αντί να στηρίζεται αποκλειστικά σε κρατικούς μηχανισμούς, το Ιράν έχει συμβάλει στη διαμόρφωση ενός δικτύου δυνάμεων που δρουν σε διάφορα μέτωπα της περιοχής, δημιουργώντας ένα πλέγμα πίεσης που δυσκολεύει κάθε προσπάθεια στρατιωτικής κυριαρχίας από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους. Αυτή η μορφή αντίστασης δεν είναι μονοδιάστατη, αλλά αποκεντρωμένη και ανθεκτική, καθώς δεν εξαρτάται από μία μόνο ηγεσία ή έναν ενιαίο πυρήνα που μπορεί εύκολα να εξουδετερωθεί. Παράλληλα, το Ιράν έχει επιλέξει να κινηθεί σε μια στρατηγική πυρηνικής ασάφειας, παραμένοντας σε ένα επίπεδο τεχνολογικής εξέλιξης που το φέρνει κοντά στην ικανότητα παραγωγής πυρηνικών όπλων, χωρίς όμως να προχωρά σε μια ανοιχτή και πλήρη οπλοποίηση. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργεί ένα διαρκές πεδίο αβεβαιότητας, το οποίο λειτουργεί αποτρεπτικά για πιθανές επιθέσεις, ενώ ταυτόχρονα αποφεύγει μια πλήρη στρατιωτική κλιμάκωση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε καταστροφικές συνέπειες.

Η γεωγραφία, επίσης, παίζει καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη στρατηγική. Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σημεία διέλευσης για την παγκόσμια ροή ενέργειας, και το Ιράν βρίσκεται σε θέση να επηρεάσει αυτή τη ροή, όχι απαραίτητα μέσω πλήρους αποκλεισμού, αλλά μέσω της ίδιας της δυνατότητας να προκαλέσει διαταραχή. Αυτή η προοπτική αρκεί για να επηρεάσει τις διεθνείς αγορές, να αυξήσει τις τιμές και να δημιουργήσει αλυσιδωτές οικονομικές επιπτώσεις, αποδεικνύοντας ότι η ισχύς δεν ασκείται μόνο στο πεδίο της μάχης αλλά και στα παγκόσμια οικονομικά δίκτυα. Σε οικονομικό επίπεδο, το Ιράν συμμετέχει ενεργά σε προσπάθειες αποδυνάμωσης της κυριαρχίας του δολαρίου στο διεθνές εμπόριο ενέργειας, σε συνεργασία με άλλες χώρες που επιδιώκουν έναν πιο πολυπολικό οικονομικό κόσμο. Η σταδιακή απομάκρυνση από το δολάριο και η δημιουργία εναλλακτικών χρηματοπιστωτικών συστημάτων δεν αποτελούν απλώς τεχνικές επιλογές, αλλά πολιτικές πράξεις με βαθιές γεωστρατηγικές συνέπειες, καθώς περιορίζουν την αποτελεσματικότητα των οικονομικών κυρώσεων και αποδυναμώνουν ένα από τα βασικά εργαλεία πίεσης των Ηνωμένων Πολιτειών.

Την ίδια στιγμή, η στρατιωτική δομή του Ιράν ακολουθεί μια διαφορετική λογική από τα κλασικά δυτικά πρότυπα. Αντί για μια αυστηρά ιεραρχική και συγκεντρωτική οργάνωση, έχει υιοθετηθεί μια μορφή "μωσαϊκής άμυνας", όπου μικρές και ευέλικτες μονάδες μπορούν να δρουν ανεξάρτητα, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την πλήρη εξουδετέρωση του συστήματος. Η χρήση φθηνών αλλά αποτελεσματικών τεχνολογιών, όπως τα drones, ενισχύει αυτή τη λογική, επιβάλλοντας δυσανάλογο κόστος στον αντίπαλο και μετατρέποντας την οικονομία σε καθοριστικό παράγοντα του πολέμου. Όλα αυτά τα στοιχεία δεν λειτουργούν απομονωμένα, αλλά συνθέτουν ένα ενιαίο στρατηγικό πλαίσιο που στοχεύει όχι στην άμεση ήττα του αντιπάλου, αλλά στη σταδιακή αποδυνάμωσή του. Η πίεση ασκείται ταυτόχρονα σε πολλαπλά επίπεδα, στρατιωτικό, οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό, δημιουργώντας μια συνεχή κατάσταση φθοράς. Σε αυτό το πλαίσιο, ο στόχος δεν είναι η επικράτηση σε μια καθοριστική μάχη, αλλά η μετατόπιση του συσχετισμού δυνάμεων μέσα στον χρόνο.

Αυτό που προκύπτει τελικά είναι μια στρατηγική που επιδιώκει να αυξήσει το κόστος της αμερικανικής παρουσίας στη Μέση Ανατολή, να περιορίσει τη δυνατότητα επιβολής της και να ενισχύσει την τάση προς έναν πιο πολυκεντρικό κόσμο. Οι συνέπειες αυτής της δυναμικής δεν περιορίζονται μόνο στο επίπεδο των κρατών, αλλά επηρεάζουν και τις κοινωνίες, καθώς η αύξηση των τιμών ενέργειας, η άνοδος του πληθωρισμού και η οικονομική αστάθεια επιστρέφουν ως πιέσεις στην καθημερινότητα των πολιτών. Μέσα από αυτή τη μακροχρόνια διαδικασία, το Ιράν δεν εμφανίζεται απλώς ως ένας παίκτης στο γεωπολιτικό παιχνίδι, αλλά ως ένας παράγοντας που επιχειρεί να αμφισβητήσει τους όρους του ίδιου του παιχνιδιού. Και ίσως αυτό να είναι το πιο καθοριστικό στοιχείο: ότι η σύγκρουση δεν αφορά μόνο τη δύναμη, αλλά και το ποιος ορίζει την ίδια την έννοια της ισχύος στον σύγχρονο κόσμο.

Κώστας Κ.

Read more »